Навіны

Пазіцыя праваабарончых арганізацый і ініцыятыў па справе Дзмітрыя Галко

Дзмітрый Галко. Фота: Наша Ніва

Дзмітрый Галко. Фота: Наша Ніва

17 ліпеня 2018 года суд Савецкага раёна Мінска вынес абвінаваўчы прысуд журналісту Дзмітрыю Галко. Дзмітрый прызнаны вінаватым па артыкуле 364 Крымінальнага кодэкса «Гвалт альбо пагроза ўжывання гвалту ў дачыненні да супрацоўніка органаў унутраных спраў» і асуджаны да чатырох гадоў абмежавання волі з накіраваннем у папраўчую ўстанову адкрытага тыпу. Прысуд у законную сілу яшчэ не ўступіў.

Канфлікт, які паслужыў падставай для завядзення крымінальнай справы, адбыўся 25 лістапада 2017 года. Па версіі следства, Дзмітрый Галко ўжыў гвалт у дачыненні да супрацоўнікаў міліцыі, якія ўвайшлі ў кватэру, дзе непаўнагадовы сын Дзмітрыя адзначаў свой дзень нараджэння з сябрамі (у тым ліку паўнагадовымі). У матэрыялах справы адзначаецца, што на стале меліся алкагольныя напоі і некаторыя з гасцей знаходзіліся ў стане алкагольнага ап'янення. Дзмітрый Галко і яго сын, які таксама прыняў удзел у канфлікце, былі затрыманыя з прымяненнем спецсродкаў і дастаўленыя ў аддзяленне міліцыі. Некалькі маладых людзей, якія прымалі ўдзел у святкаванні дня нараджэння, спрабавалі ўцячы ад міліцыі, саскочыўшы з балкона. Двое з іх атрымалі пры гэтым сур'ёзныя траўмы. Дзмітрый Галко быў дастаўлены ў Цэнтр ізаляцыі правапарушальнікаў і 27 лістапада прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці за дробнае хуліганства.

Адразу пасля вызвалення Дзмітрый на сваёй старонцы ў Facebook, а таксама ў інтэрв'ю сайтам KYKY.org і TUT.by, выказаў сваё меркаванне пра тое, што адбылося. Паводле яго слоў, супрацоўнікі міліцыі ўвайшлі ў кватэру насуперак яго пратэсту, без санкцыі пракурора і іншых прадугледжаных законам падстаў. Відэаздымка ў кватэры ажыццяўлялася таксама без згоды прысутных, і ён спрабаваў спыніць незаконныя дзеянні супрацоўнікаў міліцыі (не ўжываючы да іх гвалту). Ён выказаў абурэнне гэтымі дзеяннямі міліцыянтаў і сцвярджаў, што менавіта яны прывялі да траўматычным наступстваў – пералому нагі ў падлетка і пазваночніка ў паўнагадовага госця, якія спалохаліся ўварвання міліцыі ў кватэру. Пры гэтым у сілу сваіх прафесійных навыкаў журналіста і асабістых якасцяў Дзмітрый Галко выступаў у абарону не ўласных правоў (да гэтага моманту ён ужо быў прыцягнуты да адказнасці і лічыў, што справа скончаная), а публічнага інтарэсу.

Праз 12 дзён пасля канфлікту (і 10 дзён пасля публікацый) у дачыненні да Дзмітрыя Галко была распачатая крымінальная справа.

Мы не можам сцвярджаць, што завядзенне крымінальнай справы ў дачыненні да Галко стала вынікам яго крытычных матэрыялаў у сацсетках і СМІ. Больш за тое, мы вельмі негатыўна ставімся да сітуацыі, якая прывяла да ўзнікнення канфлікту, – адсутнасці кантролю дарослых за паводзінамі непаўналетніх і магчымага ўжывання некаторых з іх алкагольных напояў. І калі б расследаванне крымінальнай справы было бездакорным, мы прызналі б яго высновы без якіх-кольвек пярэчанняў. Аднак матэрыялы судовага следства не даюць нам падстаў палічыць іх такім і выключыць, што завядзенне крымінальнай справы з'яўляецца помстай з боку органаў унутраных спраў за крытыку.

Так, з матэрыялаў справы не вынікае, што праводзілася ўнутранае расследаванне правамернасці дзеянняў супрацоўнікаў УУС пры ўваходжанні ў кватэру і ажыццяўленні відэаздымкі. Суд таксама не даў ім прававой ацэнкі. Між тым, артыкул 25 Закона аб органах унутраных спраў гаворыць, што супрацоўнік УУС мае права ўваходзіць бесперашкодна ў жылыя памяшканні і іншыя законныя ўладанні грамадзян толькі пры пераследзе падазраваных і абвінавачаных у здзяйсненні злачынстваў (то бок дзеянняў, якія караюцца крымінальна), альбо наяўнасці дастатковых падстаў меркаваць, што там здзяйсняецца або здзейснена злачынства, альбо знаходзіцца падазраваны ці абвінавачаны. У тым жа артыкуле 25 размова ідзе аб праве праводзіць фатаграфаванне, гуказапіс, кінавідэаздымкі пэўных асобаў, але толькі «ва ўстаноўленым парадку».

З паказанняў супрацоўнікаў міліцыі вынікае, што іх візіт у кватэру (без якіх-кольвек санкцый і пастаноў) быў выкліканы тым, што ўчастковы ўбачыў на балконе групу падлеткаў. То бок падазрэнне выклікалі дзеянні, якія ў горшым выпадку маглі б быць прызнанымі адміністрацыйным правапарушэннем, але ніяк не злачынствам. Наступныя тлумачэнні супрацоўнікаў міліцыі (пра магчымую порнастудыю або наркапрытон) супярэчаць іх жа паказаннях і не вытрымліваюць мінімальнай крытыкі. Апроч іншага, супрацоўнікі міліцыі прызналі ў судзе, што, нягледзячы на ​​працяглы час іх знаходжання ў кватэры, яны не пачыналі ніякіх працэсуальных дзеянняў і не заяўлялі пра іх пачатак.

Суд, на нашу думку, не надаў належнай увагі ацэнцы законнасці дзеянняў міліцыянтаў. Між тым, ёсць усе падставы меркаваць, што гэтыя дзеянні парушалі недатыкальнасць жылля і суправаджаліся ўмяшальніцтвам у асабістае жыццё. І расцэньваліся такімі Дзмітрыем Галко.

Звяртаем увагу, што артыкул 364 Крымінальнага кодэкса, па якім асуджаны Дзмітрый, прадугледжвае адказнасць за перашкоду законнай дзейнасці супрацоўнікаў органаў унутраных спраў. У іншых выпадках асаблівая абарона законам на іх не распаўсюджваецца. Аднак у справе Галко, як і ў многіх іншых, законнасць дзеянняў супрацоўнікаў міліцыі засталася за межамі судовага разбору. Як і пытанне пра межы самаабароны грамадзяніна, якая спыняе незаконныя дзеянні супрацоўнікаў міліцыі (у тым ліку накіраваныя супраць яго сына і іншых грамадзян).
Справа Дзмітрыя Галко вылучаецца не толькі таму, што ён з'яўляецца публічнай фігурай (што прыцягнула да справы павышаную грамадскую ўвагу), але яшчэ і таму, што ён, насуперак інтарэсам уласнай бяспекі, стаў публічна казаць пра правы грамадзян і магчымасці іх абароны пры канфліктах з міліцыяй.
Дзяржава абавязана забяспечыць аб'ектыўнае расследаванне любой справы і справядлівае судовае разбіральніцтва ўсім і кожнаму. Па справах жа, звязаных з публічнай крытыкай дзеянняў прадстаўнікоў улады (у тым ліку супрацоўнікаў міліцыі), расследаванне павінна быць максімальна дбайным і бездакорным – як па працэдуры, так і па высновах. На нашу думку, у дадзеным выпадку яно такім не з'яўляецца. Многія пытанні, істотныя для справы (і для далейшай практыкі ўзаемадачыненняў грамадзян і супрацоўнікаў міліцыі), не былі вырашаныя судом.

Заклікаем апеляцыйную інстанцыю ліквідаваць усе прабелы судовага следства і вынесці законнае і абгрунтаванае рашэнне.

ГА «Беларуская асацыяцыя журналістаў»

РГА «Прававая ініцыятыва»

Экспертна-прававое таварыства «Ініцыятыва FORB»

Беларускі дакументацыйнага цэнтр

Камітэт «Салідарнасць»

Беларускі Дом правоў чалавека ім. Б. Звоскава

РГА "Беларускі ПЭН-Цэнтр"

Праваабарончы цэнтр "Вясна"

РПГА "Беларускі Хельсінкскі Камітэт"

http://spring96.org/be/news/90412

Архіў

Відэа

праваабарончыя сайты