Навіны

Дзяржынскі і карова

Не раз даводзілася пісаць пра савецка-камуністычныя помнікі, якімі запоўнена ўся постасавецкая Беларусь. Але тэма гэтая цэлы час мае свой працяг. Больш чвэрці стагоддзя прайшло з таго часу як сканаў Савецкі саюз, Беларусь намінальна стала суверэннай дзяржавай, а чужынскія, пераважна крывавыя, куміры і ідалы дагэтуль запаўняюць пляцы і вуліцы нашых гарадоў. І каб толькі плошчы гарадоў. У Гародні, прыкладам, помнік-бюст “жалезнаму Феліксу” па вуліцы яго ж – Дзяржынскага, стаіць проста ля самага ўваходу ў школьную гімназію. За ўсе гады стаяння гэтага ідала аніводны настаўнік, ці кіраўнік гэтай школы, ні разу не падняў пытанне пра дэмантаж і хоць бы яго перанос. Бо лагічна было б паставіць гэты помнік ля будынку КГБ, структуры, якая наўпрост ёсць пераемніцай справы Дзяржынскага, і супрацоўнікаў якой з гонарам дагэтуль называюць чэкістамі. Так што чаму можа навучыць такая гімназія школьніка з Дзяржынскім на ўваходзе, да якога абавязаны класці кветкі, – зразумела.

Тлумачэнне такой сітуацыі вельмі простае і ляжыць на паверхні – у Беларусі не толькі не адбылася дэкамунізацыя. У нашай намінальна самастойнай, але фактычна па-ранейшаму залежнай ад Масквы дзяржаве, усяляк насаджваецца культ савецкіх правадыроў, розных герояў “гражданской” вайны, сумнеўных чырвоных камандзіраў і герояў сацыялістычнай працы. Культ гэты адраджаецца пуцінскай уладай у Расеі і ўсяляк пераносіцца, транслюецца, экстрапалюецца на Беларусь.

А вось і апошняя навіна – па асабістым распараджэнні начальніка дзяржавы у Віцебскай вобласці павінен быць усталяваны помнік карове. Паводле папярэдніх разлікаў на гэта з абласнога бюджэту мяркуецца выдаткаваць як мінімум 127 тысяч даляраў. Ну а што ў гэтым кепскага, скажаце вы. У тых жа Нідэрляндах, ці Нямеччыне шмат дзе можна ўбачыць на вуліцах гарадоў аб’ёмныя выявы тых сама хатніх жывёл. Розніца толькі ў тым, што там такія танныя скульптуры ўстанаўліваюцца экалагічнымі ці фермерскімі, а то і дзіцячымі арганізацыямі сваім коштам, яны выглядаюць як элемент сучаснага гарадскога арт-стрыту і не больш. Тут жа гэтым займаюцца сур’ёзныя дзядзькі-чыноўнікі, ды і сума, якая будзе выдаткаваная на гэтую кароўку-карміцельку для Беларусі вялізная. І што вы думаеце – не сумнявайцеся, неўзабаве гэты помнік усталююць. Гэта ж не нейкі Леў Сапега, якому вось ужо дваццаць гадоў не могуць паставіць помнік у Слоніме. І не Кастусь Каліноўскі, помніка якому няма ні ў сталіцы, ні ў аніводным абласным цэнтры Беларусі.

А можа яшчэ абвесцяць конкурс для скульптараў на лепшую выяву гэтай шчаслівай каровы. Падкіну тады мастацкую ідэю і я – помнік карове павінен быць не статычным, а абавязкова ў руху. Рагатая і парнакапытная, яна павінна ісці, выглядаць мэтна і пакідаць за сабой “ляпёшкі”. І добра што помнік карове, а не скажам каню. Бо конь жывёла ўсё ж нейкая мілітарная і асацыюецца з кавалерыйскім войскам, а мы ж “беларусы – мірныя людзі”. А можа той карове дадаць яшчэ крылы – і будзе сімвал натхнення на ўдарную працу – гэткая карова-Пегас. Праўда, калі з крыламі, то бюджэт на помнік трэба істотна павялічыць.

Дарэчы, яшчэ пару слоў пра гарадскі арт-стрыт. У горадзе над Нёманам апошнім часам значна актывізаваліся мясцовыя камунальнікі. Вулічных скульптураў у Гародні стала больш. Але іх мастацкая вартасць дастаткова сумнеўная. Чарговая драўляная скульптура да Дня гораду з’явілася ў цэнтры. Гэта скульптура турыста-падарожніка. Сама ідэя неблагая, толькі выявілася, што гэты істукан са складзенымі чамусьці на каленях рукамі – звычайны плагіят – дакладная копія статуі, якая ўжо некалькі гадоў упрыгожвае далёкі ад нас Іркуцк, што ў Расейскай федэрацыі. З той розніцай, што там скульптура выканана з металу, а ў Гародні выразана з дрэва. Такі вось канфуз і чарговая другаснасць. Як няма свайго светагляду, то абавязкова цягнуцца за чужым. Як не шануюцца свае нацыянальныя героі, то будуць кленчыць перад захопнікамі. Па іншаму не можа быць.

Уладзімір Хільмановіч

18.09.2018

праваабарончыя сайты