Навіны

25 гадоў таму прынятая Канстытуцыя суверэннай Беларусі

«Рэспубліка Беларусь – унітарная дэмакратычная сацыяльная прававая дзяржава». 15 сакавіка 1994 года дэпутаты Вярхоўнага Савета ХII склікання прынялі Канстытуцыю – першы асноўны закон незалежнай Беларусі. Гэта была першая Канстытуцыя суверэннай Рэспублікі Беларусь.

Адзін з тагачасных дэпутатаў Вярхоўнага Савету Валянцін Голубеў успамінаў: „Працэсы пабудовы дзяржавы мала залежалі ад перакананняў людзей, якія туды прыйшлі. Дзяржаўныя і нацыянальныя інтарэсы пераважалі над партыйнымі. Цікава было тое, што абсалютная большасць людзей – як камуністаў, так і юрыстаў, прадстаўнікоў дэмакратычных сіл, – прыйшлі да адзінай высновы, што Беларусь павінна мець канстытуцыю, якая б абвяшчала яе незалежнасць. 22 чэрвеня 1990 г. была прынята Пастанова Вярхоўнага Савета БССР «Аб стварэнні Канстытуцыйнай камісіі. Праца над Канстытуцыяй Беларусі доўжылася 3 гады і 9 месяцаў і скончылася 15 сакавіка 1994 года”.

Былі створаныя дзве працоўныя групы. Адна афіцыйная (прадзяржаўная), другая – альтэрнатыўная (дэмакратычная). Афіцыйную групу ўзначаліў намеснік старшыні Вярхоўнага Савета Васіль Шаладонаў, а альтэрнатыўную – дэпутат Вярхоўнага Савета Віктар Ганчар.

Праект канстытуцыі прайшоў экспертызу замежных спецыялістаў у Германіі, Англіі, Польшчы, ЗША, Украіне і Расеі. Два разы праект друкаваўся ў газетах для ўсенароднага абмеркавання. Першы праект канстытуцыі быў апублікаваны яшчэ ў 1991 годзе.

Апазіцыя прапаноўвала назваць Вярхоўны Савет Вярхоўнай Радай, Соймам. Шматлікія тэрміны прапаноўвалі перанесці з ВКЛ («ратуша», «войт»), хацелі перайменаваць Мінск у Менск… Але ні адна з гэтых прапаноў не была прынятая. З прэамбулы таксама прыбралі абзац, у якім узгадваліся гістарычныя прававыя акты канстытуцыйнага значэння, якія папярэднічалі Канстытуцыі Беларусі. Больш за ўсё пракамуністычных дэпутатаў раздражнялі ўзгадкі пра ВКЛ, Рускае і Жамойцкае княствы, пра БНР.

Жорсткія спрэчкі ішлі пра формы кіравання дзяржавай, па гэтым пытанні адзінага меркавання ў дэпутатаў не было. Адны выступалі за ўвядзенне прэзідэнцкай формы кіравання, іншыя былі катэгарычна супраць і выступалі за парламенцкую форму кіравання. Урэшце перамагла наменклатурная бальшыня, якая прагаласавала за прэзідэнцкую форму кіравання.

Адзінай дзяржаўнай мовай паводле Канстытуцыі 1994 года была абвешчана беларуская мова.

Беларускае Радыё Рацыя

Чытай больш на: https://www.racyja.com/palityka/25-gadou-tamu-prynyataya-kanstytutsyya-suve/

15.03.2019 Тэгі: выбары
Крыніца: Беларускае Радыё Рацыя

Архіў

Ліпень 2019
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031

Відэа

праваабарончыя сайты