Навіны

Пра свята ў Слоніме і помнік Льву Сапегу

У Слоніме 1 верасня адбылося вялікае рэспубліканскае свята беларускага пісьменства і друку. Думаю, што са мной пагодзяцца ўсе, хто прысутнічаў на свяце, хто яго арганізоўваў, і хто прымаў у ім непасрэдны ўдзел, што мерапрыемства ў Слоніме прайшло на самым высокім роўні. Падобнага свята горад над Шчарай не бачыў за ўсю сваю 1000-гадовую гісторыю.

Слонім і слонімцы рыхтаваліся да свята вельмі сур’ёзна і шчыра, хаця і не ўсе планы і задумкі былі рэалізаваныя. Тым не менш, падчас яго правядзення яны засталіся не заўважаныя ні гасцямі, ні слонімцамі. Таму што само свята, як мастацкі твор імгненна ўлілося ў аблічча горада, быццам гэта не свята ў раённым гарадку Заходняй Беларусі, а штодзённае жыццё з вялікімі гандлем, музыкай, выставамі, сувенірамі, а самае галоўнае – з кнігай і з прэсай. І, вядома ж,  са шматтысячным народам, гледзячы на якога, прыгадваліся радкі Янкі Купалы:   

Беларускаю рукою

Светлай праўды сіла

Славу лепшую напіша

Бацькаўшчыне мілай.

Дзесяткі тысяч людзей вітаў Слонім. Вітаў сваёй гісторыяй, помнікамі, храмамі і вуліцамі. І, самае галоўнае, вітаў роднай мовай, мовай Скарыны, Купалы, Коласа, мовай слонімскага паэта Гальяша Леўчыка, мовай Алега Лойкі і Міколы Арочкі…

На другі дзень, слонімцы ўздыхалі і казалі: чаму так усё хутка скончылася? А хацелася б, каб свята працягвалася хаця б яшчэ дзён 2-3. Светлае і сонечнае, як і само надвор’е, свята ў Слоніме адбылося. Ды нават не свята, а сапраўдны трыумф на левым беразе канала Агінскага, які ніколі не забудзецца.

Чакалі ўсе шмат гадоў і помнік Льву Сапегу. Бо ў старажытным Слоніме помнікаў знакамітым слонімцам і тым, хто ўнёс пэўны ўклад у яго гісторыю, не было і няма. Гэта першы выдатны помнік, які па-сапраўднаму ўпрыгожыў горад сваёй веліччу і бронзавай постаццю. Ён надаў Слоніму сілу, прыгажосць, старажытнасць. Ён павінен стаць сапраўдным брэндам горада. З постаццю Льва Сапегі мы адразу пазнаем Слонім. А гэта значыць, у Слонім павялічыцца прыезд турыстаў. Слонімскі Леў Сапега павінен быць на паштоўках, буклетах, магніціках, значках, вымпелах, кнігах… Бронзавая постаць павінна клікаць да нас гасцей з усяго свету. Клікаць павінна наша гісторыя і нашы вялікія асобы. І першаю такою асобая з’яўляецца Леў Сапега на плошчы Леніна ў Слоніме.

За некалькі месяцаў да свята, грамадскія актывісты сабралі подпісы і перадалі ў Слонімскі райвыканкам, каб перайменаваць плошчу Леніна ў Тэатральную. Але гэта справа так і не была вырашана. Адзін з аўтараў праекта – народны мастак Беларусі Іван Міско, падчас адкрыцця помніка і яшчэ некалькіх сустрэч, прапанаваў перайменаваць плошчу Леніна ў плошчу Льва Сапегі. Але Іван Якімавіч запамятаваў, што ў Слоніме ўжо ёсць плошча Сапегі, на якой ўзвышаецца велічны касцёл Святога Андрэя, пабудаваны ў 1775 годзе. Тады навошта дзве плошчы Льва Сапегі? Можа ўсё ж перайменаваць гэту плошчу ў Тэатральную. Тым больш, што на плошчы стаіць драматычны тэатр, побач – краязнаўчы музей, будынак банка 1905 года, Свята-Троіцкая царква і г.д. Ці можа вярнуць плошчы стары назоў – Гандлёвая плошча, якая была тут да 1944 года? Але адназначна, што плошча, на якой стаіць вялікі гетман Вялікага Княства Літоўскага, плошчай Леніна быць не павінна.

Сяргей Чыгрын

 

05.09.2019

Відэа

праваабарончыя сайты