Навіны

225 гадоў з дня нараджэння Міхала Рукевіча

Удзельнік вызвольнага руху, філамат Міхал Рукевіч нарадзіўся 12 лістапада 1794 года ў мясцовасці Гожна, што як мяркуецца, была на Беласточчыне. Праўда, даследнікі яго біяграфіі прыводзяць і версію іншага года нараджэння – 1796-ы. У кожным разе гэтая асоба вартая згадкі і ўшанавання.

Паходзіў Міхал Рукевіч з шляхецкай сям’і. Меў у Беластоку дом у супольным валоданні з сёстрамі. У 1812 годзе служыў у 1-ым палку гвардыі Красінскага, Васямнаццацігадовым юнаком, спадзеючыся на аднаўленне незалежнасці Вялікага Княства Літоўскага, ваяваў пад штандарамі з Пагоняй у гэтак званых “літоўскіх войсках” Напалеона, дзе служыла 25 тысяч нашых суайчыннікаў. Вярнуўшыся з палону, куды Міхал трапіў у Францыі, ён вучыўся ў Віленскім універсітэце. Удзельнічаў у таемным патрыятычным таварыстве філаматаў, ствараў з аднадумцамі яго філіі – таварыствы прамяністых і філарэтаў, а потым падпольную арганізацыю “Згодных братоў” (“Заранаў”), сябры якой, навучэнцы Беластоцкай і Свіслацкай гімназій, марылі пра вызваленне радзімы ад расейскага прыгнёту.

У 1920 годзе скончыў Віленскі ўніверсітэт са ступенню кандыдата юрыспрудэнцыі. З біяграфіі Міхала Рукевіча вядома, што ён на пачатку 1820-ых гадоў жыў у Мількаўшчыне (з гэтая мясцовасцю ў сённяшнім Гарадзенскім раёне звязана асоба пісьменніцы Элізы Ажэшкі, там быў яе фальварак). У лістападзе 1823 года Рукевіча арыштавалі па справе аб таемных таварыствах у Віленскім універсітэце, але вызвалілі з-за недаказанасці віны 30 студзеня 1824 года.

У 1825-ым частка “заранаў” увайшла ў склад узніклага з ініцыятывы Рукевіча (які жыў пад Беластокам у вёсцы Завыкі) рэвалюцыйнага таварыства “Ваенныя сябры”. Ужо сама назва сведчыла, што тут месца ранейшых летуценняў занялі канкрэтныя і небяспечныя для ўладаў справы. Арганізацыя складалася з мясцовых чыноўнікаў, гімназістаў, шляхцічаў, а найперш з афіцэраў і нават жаўнераў размешчанага на Гарадзеншчыне і Беласточчыне “Літоўскага асобнага корпусу” царскай арміі. У ліку кіраўнікоў “Ваенных сяброў” быў капітан Канстанцін Ігельстром, які трымаў сувязь з расейскім дзекабрыстам Вільгельмам Кюхельбекерам. Рукевіч быў галоўным натхняльнікам “Літоўскага піянернага батальёну выступлення 1825”. У сваіх лістах да паплечнікаў Міхал Рукевіч часта пісаў пра знаёмых, што любяць забавы і танцы пад добрую музыку. У перакладзе з канспірацыйнай мовы гэта былі ўдзельнікі таварыства. Такіх “танцораў” набралася нямала – каля пяцідзесяці.
   Праз дзесяць дзён пасля паўстання дзекабрыстаў у Пецярбургу “Ваенныя сябры” сарвалі прысягу цару Мікалаю І у сапёрным батальёне, дзе адной з ротаў камандаваў Ігельстром. На большае сілаў не было. Рукевіч сярод іншых быў арыштаваны 15 студзеня 1826 года, знаходзіўся ў Беластоку пад следствам. Ваенным судом прызнаны вінаватым і засуджаны да смяротнага пакарання. Аднак, паводле царскай канфірмацыі ў красавіку 1827 года яно было заменена на 10 гадоў катаргі ў Сібіры з пакіданнем на пасяленні. Рукевіча таксама пазбавілі шляхецкіх правоў. Катаргу адбываў разам з дзекабрыстамі ў Чыце, а з 1830 года – на сумнавядомым Пятроўскім заводзе ў Забайкаллі. У 1833 годзе пераведзены на пасяленне ў вёску Коркіна Іркуцкай губерні. Меў грамадзянскую жонку – мясцовую жыхарку Елізавету Ісакаву. У іх нарадзіліся дзве дачкі. На радзіму Міхал Рукевіч ужо не вярнуўся. Памёр ён на чужыне 11 верасня 1841 году.

12.11.2019

Архіў

Жнівень 2020
12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31

Відэа

праваабарончыя сайты