Навіны

Дыктатура і эміграцыя

На на­шых ва­чах пра­цяг­ва­ец­ца зма­ган­не бе­ла­ру­ска­га на­ро­да за сваё па­лі­тыч­нае і на­цы­я­наль­нае вы­жы­ван­не. «Жы­ве Бе­ла­русь!» — гэ­та за­раз не толь­кі пат­ры­я­тыч­ны кліч, але сло­вы, што кла­дуц­ца на­да­лей за­па­ве­там для ця­пе­раш­ніх і бу­ду­чых па­ка­лен­няў. «Мы ра­зам, нас мно­га, за на­мі пе­ра­мо­га» — гу­чаць сло­вы ад­ной з пе­сень-гім­наў бе­ла­ру­ска­га паў­стан­ня.

Тая ўпэў­не­насць, што пе­ра­мо­га над лу­ка­шэн­каў­скай сі­стэ­май з’яў­ля­ец­ца не­паз­беж­нас­цю, аб’­яд­на­ла бе­ла­ру­саў і тых на ра­дзі­ме, і тых, што зна­хо­дзяц­ца па‑за яе ме­жа­мі ў якас­ці ды­яс­па­ры, па­лі­тыч­ных міг­ран­таў ці на­цы­я­наль­ных мен­шас­цей. Апош­нія па­дзеі па­каз­ва­юць, што спец­с­луж­бы дык­та­та­ра — пом­с­лі­выя і ма­юць доў­гія ру­кі, здоль­ныя да­сяг­нуць сва­іх апа­нен­таў на­ват па‑за Бе­ла­рус­сю.

Спра­ва Ра­ма­на Пра­та­се­ві­ча, яго пе­ра­хо­пу на бор­це між­на­род­на­га са­ма­лё­та, псі­хіч­на­га і фі­зіч­на­га тэ­ро­ру, здзей­с­не­на­га на ва­чах сус­вет­на­га гра­мад­ства — гэ­та тое вар­вар­ства, да яко­га здоль­ныя служ­кі ан­ты­ча­ла­ве­чай ула­ды. Гі­сто­рыя Пра­та­се­ві­ча вы­раз­на да­каз­вае, што бе­ла­ру­скія па­лі­тыч­ныя ўце­ка­чы па­він­ны ат­ры­маць ста­тус па­лі­тыч­ных бе­жан­цаў і ахо­ву з бо­ку тых дзяр­жа­ваў, у якіх апы­ну­лі­ся, і быць на­па­га­то­ве.

У апош­нім ча­се ў Поль­ш­чы ска­ра­ча­ла­ся коль­касць бе­жан­цаў, пат­ра­бу­ю­чых між­на­род­най ахо­вы з‑за сва­іх по­гля­даў, пе­ра­ка­нан­няў і дзе­ян­няў. У 2015 го­дзе бы­ло гэ­та звыш два­нац­цаць ты­сяч пра­шэн­няў, а ў 2020 го­дзе ня­цэ­лыя тры ты­ся­чы. Най­больш ахоп­ле­ных між­на­род­наю ахо­вай бы­ло гра­ма­дзян Ра­сіі, Ук­ра­і­ны, Бе­ла­ру­сі, Сі­рыі, Та­джы­кі­ста­на і Тур­цыі.

Па­дзеі 2020 го­да ў Бе­ла­ру­сі змя­ні­лі тую сі­ту­а­цыю. Спра­ва Пра­та­се­ві­ча, яко­му Уста­но­ва па спра­вах чу­жа­зем­цаў ад­мо­ві­ла ў па­лі­тыч­ным пры­ста­ніш­чы, вык­лі­ка­ла па­лі­тыч­ную бу­ру па­між ура­дам і апа­зі­цы­яй. Апа­зі­цыя за­пат­ра­ба­ва­ла тлу­ма­чэн­няў на­конт коль­кас­ці па­да­дзе­ных бе­ла­ру­са­мі да­ку­мен­таў і ака­за­ных ім па­лі­тыч­ных пры­ста­ніш­чаў, а так­са­ма га­ран­тыі бяс­пе­кі з бо­ку дзяр­жа­вы над гэ­ты­мі людзь­мі. Па­сол Гра­ма­дзян­скай плат­фор­мы Мі­хал Шчэр­ба па­ін­фар­ма­ваў, што ў 2020 і 2021 га­дах 801 гра­ма­дзя­нін Бе­ла­ру­сі па­да­лі за­явы на ака­зан­не ім між­на­род­най ахо­вы. З гэ­тай коль­кас­ці толь­кі 17 асоб ат­ры­ма­ла ста­тус уце­ка­ча, а 226 між­на­род­ную да­паў­няль­ную ахо­ву. Гэ­та ўсё ад­бы­ва­ец­ца на фо­не пры­ез­ду ў Поль­ш­чу дзя­сят­каў ты­сяч бе­ла­ру­саў і бе­ла­ру­сак, вы­ра­тоў­ва­ю­чых ся­бе з па­лі­тыч­най і эка­на­міч­най гі­бе­лі ў род­ным краі.

Ві­цэ-мі­ністр куль­ту­ры і ма­ста­цтва Ярас­лаў Сэ­лін у пра­гра­ме «Адзін на ад­на­го» ў тэ­ле­стан­цыі TVN 24 ска­заў, што ад жні­вень­скіх па­дзей 2020 го­да Поль­ш­ча пры­ня­ла 120 ты­сяч гра­ма­дзян Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь. Та­кая коль­касць лю­дзей ста­віць пе­рад дзяр­жаў­ны­мі і ад­мі­ніст­ра­цый­ны­мі ўла­да­мі пат­рэ­бу рэ­гу­ля­ван­няў, якія даз­во­ляць тым лю­дзям ат­ры­маць рэ­гу­ля­ва­ны ста­тус сва­ёй па­быў­кі ў поль­скай дзяр­жа­ве, кштал­ту кар­ты трох- ці двух­га­до­вай ча­со­вай па­быў­кі, стра­ха­во­га, ме­ды­цын­ска­га і пра­цоў­на­га за­бес­пя­чэн­ня, га­ран­тыі бяс­пе­кі пе­рад бе­ла­ру­скі­мі ка­раль­на-фі­нан­са­вы­мі струк­ту­ра­мі, якія ін­ша­дум­цаў па­да­юць у між­на­род­ны вы­шук.

Тут поль­ская ўла­да знач­ную ро­лю ад­во­дзіць пе­рах­опу ін­тэ­лек­ту­аль­на­га па­тэн­цы­я­лу бе­ла­ру­скіх бе­жан­цаў з га­лі­ны ІТ-тэх­на­ло­гій, ці ўво­гу­ле сфе­ры біз­не­су. Дзе­ля іх уз­нік­лі спе­цы­яль­ныя пра­гра­мы, якія за­ах­воч­ва­юць да пры­ез­ду ў Поль­ш­чу. Ця­пе­раш­няя эміг­ра­цыя гэ­та так­са­ма важ­нае зба­лан­са­ван­не і ўзмац­нен­не поль­ска­га рын­ку пра­цы ў тых пра­фе­сі­ях, дзе ня­ма ах­вот­ных да пра­цы на мяс­цо­вым рын­ку. Ці гро­шы, во­пыт, ан­га­жа­ва­насць у бе­ла­ру­скія спра­вы пры­вя­дуць іх да вяр­тан­ня на ра­дзі­му пас­ля зы­хо­ду Лу­ка­шэн­кі? На ха­лод­ны ро­зум зда­ец­ца гэ­та сум­ніў­ным. За­пус­ціў­шы ка­ра­ні на но­вым мес­цы, на чар­го­вую пе­ра­сад­ку штораз менш бу­дзе ах­во­ты.

Яў­ген ВА­ПА

Архіў

Відэа

праваабарончыя сайты